Llyrlys – Marsh Samphire

 
Llyrlys – marsh samphire

Merllys – asparagus 

Merllys y môr – sea asparagus (enw arall amdano) 

 Mewn bwyty crand ddes i ar draws llyrlys am y tro cyntaf. Gafodd ei weini wrth ochr ddarn o bysgod arbennig. Roedd e’n syfrdanol o flasus felly on i’n hynod o falch o’i weld ar werth yn y farchnad bysgod un tro. Doeddwn i ddim yn falch pan ofynnodd y dyn wrth y cownter am bron gymaint am y llyrlys a wnaeth e am y pysgod on i’n ei brynu! 

Ma llyrlys wedi dod yn trendi ofnadwy dyddie ‘ma felly os dych chi ishe arbed ychydig a chi’n gwybod le i edrych allwch chi bigo digon i bara’r flwyddyn (os wnewch chi rhewi peth!) ymhen dim!

Wnewch chi ddim pigo llyrlys heb fynd ychydig yn frwnt, allai ddweud ‘na nawr wrthoch chi. Mae’n tyfu ar wastadoedd fwdllyd ac yn edrych yn debyg i cactws neu coed bach. Ewch pan ma’r llanw mas a chewch chi ddim trafferth dod o hyd i hen ddigon i ddod nôl â gyda chi. Cofiwch fynd a sisiwrn gyda chi fel eich bod chi ddim yn tynu’r gwreiddiau ar gam. 

Mae’n hen ddigon blasus i’w fwyta ar ben ei hun neu gydag ychydig o fenyn. Nes i ei fwyta gyda linguini, garlleg, tsili ac olew yr olewydd. Syml. Effeithiol dros ben. Ennill ar fywyd. 

Advertisements

Corn Carw’r Môr

Does dim byd gwell ar ddiwrnod calan na mynd mas am dro i drafod a hel atgofion am y flwyddyn a fu ac i edrych ymlaen at yr heriau a’r cyffro fydd yn dod yn ystod y flwyddyn newydd. Pan fydd hynny’n dod a bwyd am ddim i’r hafaliad gwell fyth! Er bod corn carw’r môr ar ei orau yn y gwanwyn, mae’n bosib ei ddarganfod gydol y flwyddyn.

Dwi wedi dysgu’r enw Cymraeg ers ffilmio’r fideo (diolch i gwylan) a dwi’n gweld yn gwmws pam mae’n cael ei alw’n corn carw!

Mae’n tyfu ar hyd ein harfordir, yn aml ar wyneb clogwyn ond nid yw’n hoffi gwlychu ei draed. Ewch am blanhigion sy’n tyfu mewn ardaloedd digon diogel a pheidiwch hongian oddi ar glogwyni i’w bigo! Mae’n braf ond nid mor braf â hynny!

Paratoais i sawl rysáit gyda’r corn carw’r môr. Mae’r un symlaf yn y fideo: salad tatws.

IMG_2995

Mae crempog sawrus gyda chorn carw’r môr yn un bach diddorol. IMG_2990

Roedd y cawl miso gan ddefnyddio betys y môr a’r corn carw i ychwanegu at y llysiau eraill yn wych.

IMG_2991

Peidiwch â gorwneud hi gyda’r corn carw! Mae’n blasu’n gryf!

Rhowch wybod os ‘dych chi ‘di dod o hyd i ychydig ac wedi mentro rysait gwahanol!

Dyma’r fideo!

Betys y Môr

Pe bawn yn gorfod argymell un bwyd gwyllt am ei rhinweddau niferus, betys y môr fydde hwnnw. Mae’n flasus. Mae’n hawdd ei adnabod. Mae’n amhosib ei gymysgu gyda unrhywbeth arall. Mae’n gyffredin iawn ac mae’n bosib ei bigo rhan fwyaf o’r flwyddyn. Beth allai fod yn well?

Mae’n perthyn i fetys cyffredin ac (o bell) i sbigoglys. I fi, mae’n well na’r ddau. Mae’n blasu fel sbigoglys ond yn well ac nid yw’n colli ei ansawdd wrth goginio. Bonws mawr i unrhywun sydd wedi gorgoginio sbigoglys a teimlo fel petaent yn bwyta papur tisw.

Mwynhewch y fideo cyntaf!

IMG_1140

 

Sut i greu salad o hanner letysen

Ymhyfrydwch fawr y chwilotwr, y ddawn o fedru creu rhywbeth o ddim byd. Wel, dim dim byd, ond rhywbeth am ddim! Cymerais gipolwg yn yr oergell dros y penwythnos i weld hanner letysen cos a fydde wedi gwneud salad eithaf sâl ar ei ben ei hun. Yn lle rhuthro i’r siop agosaf es i am dro bach hamddenol i’r parc lleol ble cefais hyd i’r holl gynhwysion oedd angen arnaf i wneud salad go-arbennig.

Mae’r amser yma o’r flwyddyn yn wych ar gyfer bwyd gwyllt ac un o’r symlaf i’w hadnabod a’r mwyaf helaeth yw garlleg gwyllt. Dwi wedi clywed pobl yn dweud fod garlleg gwyllt yn mynd yn dda mewn salad. Wedi dychmygu cnoi clôf garlleg amrwd dwi wastod wedi osgoi’r syniad ond wnaeth ei gymysgu gyda dail arall a’i flas cryn fwynach olygu fod y garlleg gwyllt wirioneddol wedi mynd yn dda mewn salad.

Nid oes angen cyflwyniad i ddant y llew chwaith. Ers pan yn blentyn ‘dyn ni gyd wedi adnabod dail danneddog y planhigyn yma. Pwy sy’n cofio’r gêm “Faint o’r gloch yw hi Mr Blaidd?”? Ar ei pen ei hunan mae’r dail yn gallu bod yn chwerw ac am y rheswm yma dwi ‘di bod yn amheus iawn am ei defnyddio. Fel mae’n digwydd maent yn mynd yn dda gyda’r garlleg gwyllt a’r briallu. Do mi glywsoch chi fi. Briallu. Dyma un o’r blodau bwytadwy niferus sy’n hawdd ei adnabod. Bois, gofynnwch i’ch wejen os nad ydych chi’n siŵr. Peth arall sy’n grêt i’r chwilotwr yw ei bod nhw’n tyfu’n wyllt amser hyn o’r flwyddyn.

Pwrpas y stori: Mae bwyd am ddim bob tro yn well na bwyd ‘dych chi ‘di talu i gael. Rhowch gynnig ar y salad yma. Hanner letysen, llond llaw o ddail garlleg gwyllt, llond llaw o ddail dant y llew, llond llaw o flodau briallu. Gadewch i fi wybod sut lwyddiant gewch chi neu os ‘dych chi am wybod mwy am arlleg gwyllt. @typaned

IMG_0001

Cordial Eithin

Mae’n amser mentro allan bobl. Mae’r glaw wedi tawelu ychydig a mae’r gwanwyn bendant wedi cyrraedd. Mae’r ympryd chwilota drosodd a mae’r bwyd gwyllt yn dechrau dangos ei ben.

Mae yna gyffro sy’n dod gyda chwilota cynta’r flwyddyn. Mae’n rheoli cyflymder bywyd. Cymerwch amser i gysylltu gyda’r tymhorau a fyddwch chi’n gwerthfawrogi nid ni sy’n rheoli’n bywydau felly ymlaciwch i lif y greadigaeth. Bara gwymon oedd y bwyd cyntaf o’r flwyddyn i gael ei ysbrydoli gan calendr y chwilotwr a roedd e’n flasus dros ben. Fel mae’n digwydd mae bara gwymon yn flas caffaeledig (aquired). Dwi’n bendant wedi caffael arno ond nid oedd pawb nath ei drio!

Mae’n sbel fach eto cyn bod masgynhyrchiad cordial blodysgaw ddechrau ym mis Mehefin felly mae angen rhywbeth arna i i gadw fi fynd. Cordial blodyn eithin yw’r eilydd perffaith. Mae’n flodeuog iawn ei flas, rhywbeth rhwng rhosyn a blodysgaw. Mae pigo eithin yn hynod heriol a ddanjeris ac fe ddylech gymryd bob rhagofal posib i sicrhau diogelwch rhag y bwystfilod anwar yma. Dwi’n tueddu tuag at y dechneg un maneg gan ei fod e ychydig yn lletchwith pigo’r blodau bach gyda bysedd fel selsig. Mantais penaf eithin yw ei fod ar gael trwy rhan helaeth y flwyddyn. Mae’n well ym  mis Ebrill pan mae’r perthau yn felyn a pan gerddwch chi heibio mae’n ffroenau yn llenwi, nid gyda arogl cnau goco ond yn hytrach gyda arogl eli haul cnau goco. Mae rhywbeth arbennig am fedru yfed cordial eithin ar ddiwrnod Nadolig neu’r flwyddyn newydd.

Felly sut allwch chi ei wIMG_1896neud?

Berwch 1100ml o ddŵr, 600g siwgr, 2 llond llaw (tua 50g neu 500ml mewn pyrex) blodau eithin, sest oren, sudd lemwn a llwy de asid sitrig nes i’r siwgr hyddodi (tua 15 munud). Mae hyn yn echdynnu llawer o’r blas o’r blodau.

Ar ôl iddo oeri ychydig ychwanegwch 2 llond llaw arall o’r blodau eithin sy’n ychwanegu blasau ysgafn sy’n cael ei berwi i ffwrdd. Gadwech am 24 awr yna straeniwch trwy fwslin. Ychwanegwch ddŵr i’ch blas. Mae 1:3 yn gweithio’n dda.

Os ydych yn penderfynnu nid eich peth chi yw cordial eithin trïwch creu jeli allan ohono. Hylif + gelatin = jeli yw’r fformwla syml. Ewch draw i Dŷ Paned i weld y blog ar Chalet sgïo ar sut i’w ddefnyddio!

Castan Felys!

Yn wythnosau olaf Hydref ac wythnosau cyntaf Tachwedd mae’r chwilotwr yn gorfod bachu ar y cyfle i gael ychydig o garbohydrad i’w deiet. Does dim ffynhonnell well ar gael na’r gastan felys.

Treuliais i hanner awr gwynfydedig ar y ffordd adre o’r gwaith wythnos ddiwethaf yn pigo dros kilo o’r cnau hyfryd yma. Roedd yn bleser pur, gyda’r cnau yn glawio o’r coed tra fy mod i’n pigo, chwilio trwy’r dail a’r plisg ar y llawr i weld ambell un yn sgleinio lan ataf

20131104-181834.jpg

a rhai arall yn pipo mas o’i plisg fel trysor cudd.

20131104-181923.jpg

Peidiwch wneud y camgymeriad o gymysgu castan felys gyda chastan geffyl (conker). Fyddwch chi’n siŵr o ddweud y gwahaniaeth achos fyddwch chi ddim yn gallu pigo’r gneuen allan o’r castan felys heb fenig trwchus gan ei fod yn pigo fel draenog!

Os wnewch chi oresgyn y plisgyn pigog ma’ ddau beth arall i fod yn wyliadwrus ohonynt. Y cyntaf yw’r twyllwr. Mae’n edrych fel castan arall, yn bert ac yn ddeniadol

20131104-182139.jpg

ond pan ‘dych chi’n ei bigo fynu mae’n fflat a werth dim. 20131104-182221.jpg

Mae bob plisgyn yn dal dwy neu tair castan fach gydag un neu ddau werth pigo. Ffordd arall o wahaniaethu rhwng castan felys a chastan geffyl gan mai dim ond un gastan sydd ym mhlisgyn y gastan geffyl.

Yr ail yw’r cynrhonyn gostyngedig! Maggot i chi a fi! Os welwch chi dwll bach mae’n debygol na fydd lawer o’r gastan ar ôl felly mae’n werth gadael honno.

20131104-182055.jpg

Unwaith i chi bigo’ch trysor beth allwch chi wneud gyda rhain oll? Maent yn hynod amlbwrpas. Gyda’r rhai bigais i, nes i flawd castan trwy eu berwi am ddeg munud cyn ei diblisgo a’i rhoi i’r Kenwood i’w malu’n fân. Wedyn nes i ei sychu yn y ffwrn am gwpwl o oriau cyn ei malu am yr eildro yn fân fân. Fyddai’n defnyddio’r blawd i wneud crempog castan neu roux cyfoethog.

Dwi wedi diblisgo a rhostio rhai ar 200 gradd C am 20 munud a’i rhewi er mwyn i fi wneud pastai castan wythnos nesa. Falle fydd hyd yn oed rhai ar ôl ar gyfer nut roast amser Nadolig!

Ond heb os nac oni bai y peth gorau i wneud yw creme de marron neu jam castan! Nid yw diblisgo castanau yn rhywbeth cyflym na pleserus felly mae angen digon o amser ac amynedd arnoch. Dwi’n gwneud o flaen y teledu! Mae’r canlyniadau gyda’r bwyd gwyllt gorau allech chi greu.

Mae’r rysáit yma wedi ei addasu o rysáit ar wefan cottagesmallholder.com felly diolch am yr ysbrydoliaeth!

Diblisgwch 750g o gastanau melys a’i mudferwi am 45 munud gyda sest un leim nes yn feddal. Cwpwl ar y tro tynnwch y cnau o’r dŵr a thynnu’r croen mewnol.  (Dwi’n gwybod, ‘dych chi’n gofyn erbyn hyn “Pam nes i ddechrau?” daliwch ati!)

Gwasgwch y cnau meddal trwy rhidyll (dwi’n argymell gwneud hyn ond os dych chi’n teimlo’n ddiog erbyn hyn cyflwynwch nhw i’r Kenwood!)

Mewn sosban glan toddwch 400g o siwgr mewn 100ml o ddŵr ac ychwanegwch un pod fanila a’r castanau mâl i’r sirop. Mudferwch am 20 munud. Trowch y gymysgedd yn gyson.

Ychwanegwch 75ml o frandi a mudferwch am 10 munud gan droi’n gyson. Tynnwch y pod fanila.

Tywalltwch i jariau ddihaint (gwelwch y blogbost jam cefn gwlad am sut i wneud hynny)

Canlyniad: anhygoel!

20131104-182007.jpg